Grafiti i na časnom prestolu


06. novembar 2013. DRUŠTVO – Izvor: Naše novine – Danas ni svetinje više nisu sveta mesta. U prilog ovoj teškoj konstataciji govori primer sakralnog kompleksa u smederevskoj tvrđavi iz desetog veka koji je nedavno oskrnavljen grafitima. Po zidovima i podu svetinje ispisana su razna imena i ljubavne poruke, što ukazuje da su to učinili mladi ljudi. Gotovo da nema zida koji je pošteđen. Grafiti su osvanuli čak i na časnom prestolu crkve.

Pitanje je da li su počinioci uopšte znali da je reč kompleksu koji su stručnjaci Zavoda za zaštitu spomenika pre godinu dana konzervirali i prezentovali i tako spasili vrednu istorijsku građevinu od urušavanja i nestajanja, s namerom da postane atraktivna turistička ponuda u okviru drevne tvrđave.

To je širi društveni problem, a mladima i celom društvu potrebna je edukacija. Deca danas ništa ne razlikuju, da su znali šta taj kompleks znači u istorijskom i duhovnom smislu, možda i ne bi pisali. Apelujemo i molimo mlade ljude da povedu računa jer je ipak reč o svetinji, kaže Veroljub Ranković, direktor Zavoda za zaštitu spomenika kulture.
Turistička organizacija kao korisnik Tvrđave odmah je slučaj prijavila policiji, ali do danas nije stigla povratna informacija. U problem je upućen i zamenik ministra kulture prilikom nedavnog obilaska drevnog despotovog zdanja, kao i čelnici grada.Veroljub Ranković kaže da će uskoro biti obrisani grafiti koje nije lako skinuti sa kamena, ali strahuje da se problem ne ponovi.

Veruje se da je na tom mestu najpre bila podignuta vizantijska crkva koja je u doba despotovine obnovljena. Tokom turskih osvajanja srednjevekovna crkva pretrpela je razaranja i pretvorena je u džamiju od koje su Austrijanci potom, dolaskom na ove prostore, napravili katoličku crkvu. Nju su ubrzo Turci porušili i time je okončana burna istorija sakralnog kompleksa.
Na restauraciju se čekalo čak dve i po decenije. Arheološka istraživanja lokaliteta tokom 1981.godine dovela su stručnjake do ostataka stare crkve, za koju se veruje da je podignuta čak pola milenijuma pre izgradnje same tvrđave. Konzervacija je započeta u maju prošle godine bogosluženjem na ostacima temelja i to je bio prvi pravoslavni obred u tvrđavi još od davne 1459.godine, kada je Smederevo palo pod tursku vlast. Unutrašnjost crkve prekrivena je kamenim pločama. Spoljni zidovi rađeni su uglavnom sa ostacima cigle i kamena iz drevnih vremena, dok je za ispunjavanje unutrašnjosti korišćen kamen koji se odronio od zidina tvrđave, ali i nov, autentičan materijal.